Typhoon ‘Frank’ ravaged Antique with P306,155,904 damages in AgricultureWednesday, 02 July 2008 | Philippine Information AgencySan Jose, Antique – Typhoon ‘Frank’ ravaged Antique’s agriculture, crops, fisheries, poultry and livestock in the amount of P306,155,904.00 as it devastated other properties, infrastructure and left thousands of families homeless and in grief over missing and dead... + Full Story
Panabitabi: Ang sugidanun nga inyo mabasahan natuhay sa matuod nga mga hitabo. Duro kanatun ang nakabati kang mga makatiringala kag makaharadluk nga istorya, pero ang akun isugid matuod ko nga inagyan. Kun may mga tawo, tumawo ukon kalag nga maumid, wara ako ti kadu nga tuyo, kag kadya pa lang nagapangayo ako ka andang pasaylo.
Ang mga tawo nga imaw sa sugidanun nga dya tanan buhi kag matuod pero ginbayluhan ang andang mga ngaran.
HIWIT
Ang nagligad:
Nag-uli ako sa akun apartment nga kumkum ang kahadluk. Paagi kay John nga isara ka manugpakut, natuipan ko nga ang akun apartment tiripunan kang mga nagtalang nga mga kalag nga haros indi maisip ang kaduruhon. Hana ko run itikwang ang pwertahan pasulud sa apartment kang mabatian ko nga may nagkinulas sa sulud. Nadumduman ko ang paandam ni John nga ang iban mga espiritu may gahum magpahulag kang mga pagkabutang kag magtuhaw sa dagway kang normal nga tawo.
Ang kasugpon kang atun sugidanun…
Chapter II: Ang Manugpakut
Gintipon ko ang nabilin ko nga kabaskug kag dungan. Nagaparangligbus ang bulbol sa akun butkun kag lubut. Daw naglapad ang akun talinga kag ang akun buhuk nagtiringkarag. Ano ayhan ang nagahulat kanun sa sulud? Imaw sa kakulba ang kaugtas nga akun nabatyagan. Ang mga panulay nga dya, ginadaug-daug lang nanda ako sa pahug!
Hinali ko ginduso pabukas ang kahoy nga pwertahan. Madulum ang sulud kang balay. Malinung. Maramig. May agwa nga nagapangamyun. Gulpi lang may naghulag rugto sa kilid kang madulum nga kabinet. Nakit-an ko ang kurti kang babayi nga nagaduko nga daw nagapanago. Pamatyag ko nagdaramul ang akun uyahun kag ang akun kalimutaw nagamurarat nga daw mabulwat. Gusto ko magdalagan pero indi ako makahulag. Nagdukut ang kahig ko sa salug. Madasig nga nagtindug ang babayi nga daw nagadali. Kang matarupangdan na ako, hinali tana nagsiyagit “Ay, bagat, nga yawa dya!” kag magwalak-walak. Gamayan ko lang matulun ang akun dila. Pamatyag ko naglukso ang itlog ko sa akun tilauk. Nasal-ukan ako. Rugto nagahana magdalagan naaninaw ko ang panas nga uyahun ni Manang Purik nga akun labandera. Bal-a nga bayi dya, hambal ko, abi ko white lady run, dayun haklu kang suno-sunod kag madalum. Ano nga white lady man, sabat na, mas maitum pa gani ako sa uring. Nagharakhak kami nga darwa, pirit nga ginpaanod sa hangin ang kakulba nga kaina pa nasuput kag nagaindakal.
Si Manang Purik amo ang akun labandera kag manuglimpyo kang kwarto. Isara tana ka empleyado sa bilding kang akun apartment. Part-time job na ang paglaba. Gin-usisa ko nga manhaw wara na ginpasiga ang sulo sa kwarto. Hambal na pundir ruman ang bombilya. Kapira run gin-islan ang bombilya nga ria, daw kapulo run siguro. Suno kay John, sara ka mga senyales ang pakapundir kang mga bombilya nga may imaw kaw nga iba sa sulud balay. Amo ra nga kang nagasugidanun kami sa silpon, kang gabii nga una ko natuipan nga ginamurto ako, hambal ni John pasigahun ang tanan nga sulo.
Si John ang nag-imaw kanakun kang gab-i nga to bisan paagi sa silpon lang. Naga-orasyon tana agud maparayu ang mga espiritu nga gusto manghalit kanakun. Daw kingki nga piraw sa kadulum ang anggid ko kang tion nga to, hambal ni John. Wara na pa makit-an ang balay ko pero nabisita na dya sa anang pinsar kag nakit-an na nga puno kang mga murto ang bilog nga balay. Nagyuhum-yuhum lang ako kang nabatian ko dya. Duro run ako ti naagyan para indi madali-dali mapahug. Nag-umpisa tana kang panglawag kang mga pagkabutang sa kwarto pareho abi kang mga papeles sa lamisa, kun ano nga salug ako sa bilding, ang kolor kang kurtina kag punda kang ulunan ko…maduro nga mga butang ang napaktan na. Pero nagpati lang ako kang ginhambal na nga may apat ako ka libro nga kolor asul nga natago sa kilid kang akun katre. Dya nga mga libro parti sa panghiwit.
Indi ko maman-an ko masadyahan ako ukon mahadluk sa ginpakita nga kinaagman ni John. Kadya ko lang una nakita ang dya nga kaaram. Bukut ako parapati sa mga hurubatun pero sa gin-obra ni John, ginbinag-binag ko ang nagakaratabo. May mal-am kag bata sa liko mo nga kadya nagaturuk kanimo, ang hambal na. Wara ako ti kapagrus ukon kaisug nga magtalingi. Dya mga kalag, hambal na, laban indi dayon makita-an kang ordinaryo nga panuruk. Pero natingala tana kun manhaw rugya sa tupad ko si St. Michael kag si St. Barrachiel. Matuipan ko sa mga sunod nga inadlaw nga si St. Michael gali ang akun anghel de la gwardya kag si St. Barrachiel ana kang suud ko nga abyan nga si Mark. Naistorya ko kay Mark ang gina-agyan ko kang amo to nga mga tiyempo. Ginsugid ni Mark kanakun nga kang mga tion nga to nagapangamuyo tana nga ubayan ako kang ana anghel de la gwardya.
Ang asul nga mga libro ang ginhalinan kang tanan suno kay John. Posible nga ang iban nga mga espiritu ako mismo ang naghimo paagi sa pahambal nga pagbasa kang mga libro. Daw ginagaling ang akun paminsar, tuod bala dya ang ginapangasal ni John? Naman-an ko nga may mga likum nga kaaram ako natun-an sa mga libro nga dya. Pero nagaduha-duha ako nga sarang mahimo ang mga espiritu paagi sa orasyon nga akun namitlang. Ang ana pangabay, sunugon, kundi gani ilubung ang mga libro agud indi run matandug liwat. Wara ko mahimo dya hay nanugunan ako sa mga libro. Gindunar ko na lang sa sangka religious group. Ambay kon ano run ang natabo kato.
Pirit ko nga ginpahuway ang akun pinsar kang makapanaw run si Manang Purik. Mabug-at ang tarukap kang akun mga mata gani ginpabay-an ko nga magligid ang lawas ko sa katre nga mahumuk. Biyernes man kadya nga gabii kag wara pa ako ti gana nga magyapon. Kar-on run lang ako mapahatud kang pagkaun halin sa restaurant sa dalum kang bilding. Daw nagalutaw ako sa kahawaan kag ginapalibutan kang madamul nga gal-um. Mahamuuk ang akun pagturug kag wara ko masundan ang pagpanaw kang mga inoras. Pira ka gabii ako nagapulaw bangud sa kahadluk. Wara run ako ti purus, mapahuway-huway anay ako. Pira ka segundo lang kang maduraan kang animo kag nabatyagan ko nga may nagtandug sa akun batiis…mahinay ang paghapros…pero amat-amat nagabaskug ang alima nga nagabutung sa akun kahig…Hinali lang nag-andar ang TV….
