Ang kinaray-a sa akun pagsulat.                                                                                                                               Reynaldo de la Peña- May 5, 2008, 6:30 a.m.

Gina amin ko nga hasta kadya nga paniun, tama ka budlay para kanakon ang pagsulat nga diretso sa kinaray-a, bisan pa gani sa panghambal man-anun guid nga nagatuon-tuon pasagihapun sa pagtukib kang mga madalum nga tinaga. Pero ang adlaw-adlaw nga paghambalanay sa kinaray-a, mapuslanun guid diya para kanakon bilang dayo kang diyang lugar. Bahol diya nga bulig agud hanasun ang akun dila kag bas-on ang akun mga pinsar ka kinaray-a agud ma insperar ang akun mga kamot nga mag kapot ka bolpen kag magtuon sulat sa kinaray-a.

Kun akun balikan ang kasaysayan ka pagtubo kang mga konsepto nga mga tinaga sa akun kabuhi, mahambal ko nga halin kang guinbata ako sa Bohol, kang naga edad ka 12 anyos kang guinbayaan ko ang paghambal ka Bisaya nga nahurma sa lingwahe Cebuano.
Tuig 1990 kang  Mayo 12, ginbayaan ko ang akun ginkatawhan nga lugar, kag napabaya kang plano ka Ginoo. Amo diya nga tuig kang nag eskwela ako sa 3rd Grade, sa DASJMS nga gasarapwit ang akun dila sa paghambal kang kinaray-a. Dumduman ko man kun andot haros ginakadlawan ako, pero mayad lang hay bisan pa kasirinamo akun panghambal rako akun na amigo kag naamega hay gina perpek ko tana amun eksam.
Nabal-an ko kag basi sa akun naagyan nga eksperyensya indi budlay ang maghambal sa Kinaray-a, kumpara sa nagatuon kang hambal sa iban nga lingwahe.
Ang pagtuon ka hambal indi problema bangud wara't dalum nga mga diskrusyon ang gina esturyahan namun, kundi ang parti ka mga pangbalay, mga gamit, mga garagmay nga konsepto ang  nagalibot-libot sa aldaw-adlaw nga pas esturyahanay sa balay, gani darwa o tatlo kabulan pastanti run para kanakun.

Pero sa pagsulat rudya ko nabatyagan nga tama ka limitado ako sa mga tinaga. Rudya ako naga-paramaol kang pagpangita ka mga manami kag madalun nga tinaga nga magtugro sabor sa akun gusto nga sulaton. Bisan gani sa mga ginapanulat ko sa kadya, nagabalik-balik lang kag tama ka simpli, tuman guid ka rayo ang akun estilo kumpara sa mga eksperyensado. Gina amin ko nga hasta kadya kinahanglang nga magbasa ako perme kag mapamati sa mga mal-am kun mag hambal ka kinaray-a, agud masugalaw ko ang mga siit-siiton nga mga tinaga. Handum ko man gani nga magbakal ka mga materyales, patas kang deksyunaryo sa kinaray-a, kun may rudyan lang.

Mabug-at para kanakun  ang magsulat sa kinaray-a hay indi pa ako hanas. kadya ko lang ginatirawan, daw patas ako ka isa ka manugpangaso sa talunan, nagatuon-tuon subay ka mga dalanun kag gina lantaw kun ano ka riit kag kalapad ang akun ginatakras nga handum.

Kang sarang tuig napilitan ako nga mag intra sa dungug Kinaray-a, sa pagsulat ka sang ka sugidanun. Nasulat ko "Ang Paraabuton" nga hilaw kamayad ang pag hurma kang kinaray-a, daw halos gina misklahan ko ka llongo.

Sarang bulan nag intra ako sa isa ka "Kumperhensya Kang mga Manunulat sa Akeanon, Kinaray-a kag Hiligaynon", 9 Mayo 2008, GCEB, U.P. Iloilo City Campus, nga gin-organisay kang University of the Philippines-Visayas Creative Writing Program. Gin-esturyahan ang mga problima kang mga manugsulat sa rihiyon 6.
Rudto nasugalaw ko ang mga sari-sari nga mga rason andot ako dapat magsulat man sa Kinaray-a.
Sa panulaton ni John Iremil E. Teodoro na ginbasa nga ang tigulo "Kinaray-a Halin sa Tarangban Paagto sa Babilonya Pabalik sa Maybato", .Ako Nakamukra nga isa sa mga nangin biktima ka kolonyal nga sistema.Rudto ko man na samsaman ang katam-is kang kinaray-a nga nagalatay lang sa akun bibig, hasta malason ang akun lawas, nga ang kinaray-a, dapat akun run guid gamiton. Matahum kag madalum ang kinaray-a. Harus mabuta ka dayaw ang kinaray-a sa mga nag-intra sa kumprehensya; mahulas guid kano basahon ang kinaray-a, kumparar sa pagbasa mo ka hiligaynon o kun iban pa nga mga lingwahe sa Pilipinas. Kanakun lang may kaantanan guid bahul ang pagka-intindi o pagkabasa mo sa may tagsulat mismo. Kun sagad guid man tana ang nagsulat, kundi  mahulas, manami kag klaro ang pagplastar kag ang hurma ka kinaray-a.

Gabii ginbukad ko ang Tony, hay nadumduman ko nga harus kinaray-a ang mga sinulat sa diyang gamay nga libro, nga wala ko man ginasapak halin ka akun diya nabaton. Isa gali ka literary kag art journal nga gin pabal-ag kang St. anthony's College. Si sir Alex Delos Santos ang editor nga diyang journal.
Nasugalaw ko ang mga sugidanun kag mga binalaybay nga kinaray-a. Nawili guid ako ka basa, bisan naga turok ako ka Lobo, ginapasulabi ko basa hay nagtulod kang kahidlaw ang "Alot" ni Alex Delos Santos. Ginpahidlaw man ako sa ana mga ginapamitlang nga itsura kang San Jose. Nadumduman ko man ang mga tindahan nga ana ginatugruan kabuhi liwat sa diyng sugidanun.

Ang sugidanun man ni Ma. Aurora Salvacion J. Autajay, abu, dalming katama ang kinaray-a, mahambal ko nga tama ka klasikal ang ana obra kumparar ko sa panulatan ni Alex.

Ang mga binalaybay man ni Cor Marie Villojan, sa anang "Bolpen", gintugruan niya importansya kag koneksyon ang nagsulat kag ang bolpen.

Ginsikop kag ginligos ang akun pinsar ka mga kinaray-a gabii, gani na inspirar man ako nga magsulat. Magsulat bangud ang kinaray-a may gahum o pwersa nga magpabuhi kang akun mga inagyan sa kabuhi; mga panghakroy man o kun mga kasadya maga ligum man imaw sa mga nasulat. Nahambal ko nga rako pa ako languyon kag dakpun nga mga eksperyensya sa diyang kalibutan. Gina promisa ko sa akun kaugaling nga indi lang ingles ang akun gamiton kun di ang atun nga kinaray-a.

Ang kinaray-a sa akun pagsulat ang sara man seguro nga magpabugtaw kag magapanghagad sa iban nga magsulat.

	1. 09-06-2008 17:25
	narevise ko dya...mas mayad bay sa revis (revised)  Ang kinaray-a sa akun Pagsulat  Reynaldo de la Peña -June 5, 2008    Gina amin ko nga hasta kadya nga tiun, tama ka budlay para kanakon ang pagsulat nga diretso sa kinaray-a, bisan pa gani sa panghambal man-anun guid nga nagatuon-tuon pasagihapun sa pagtukib kang mga madalum nga tinaga. Pero ang adlaw-adlaw nga paghambalanay sa kinaray-a, mapuslanun guid diya para kanakon bilang dayo kang diyang lugar. Bahol diya nga bulig agud hanasun ang akun dila kag bas-on ang akun mga pinsar ka kinaray-a agud ma insperar ang akun mga alima nga mag kapot ka bolpen kag magtuon sulat sa kinaray-a.    Kun akun balikan ang kasaysayan ka pagtubo kang mga konsepto nga mga tinaga sa akun kabuhi, mahambal ko nga halin kang guinbata ako sa Bohol, kang naga edad ka 12 anyos kang guinbayaan ko ang paghambal ka Bisaya nga nahurma sa lingwahe Cebuano.  Tuig 1990 kang Mayo 12, ginbayaan ko ang akun ginkatawhan nga lugar, kag napabaya kang plano ka Ginuo. Amo dya nga tuig kang nag eskwela ako sa 3rd Grade, sa DASJMS nga gasarapwit ang akun dila sa paghambal kang kinaray-a. Dumduman ko man kun andot haros ginakadlawan ako, pero mayad lang hay bisan pa gasirinamo akun panghambal rako akun na amigo kag naamega hay gina perpek ko tana amun eksam.  Nabal-an ko kag basi sa akun naagyan nga eksperyensya indi budlay ang maghambal sa Kinaray-a, kumpara sa nagatuon kang hambal sa iban nga lingwahe.  Ang pagtuon ka hambal indi problema bangud wara't dalum nga mga diskrusyon ang gina esturyahan namun, kundi ang parti ka mga pangbalay, mga gamit, mga garagmay nga konsepto ang nagalibot-libot sa aldaw-adlaw nga pas esturyahanay sa balay, gani darwa o tatlo kabulan pastanti run para kanakun.    Pero sa pagsulat rudya ko nabatyagan nga tama ka limitado ako sa mga tinaga. Rudya ako naga-paramaol kang pagpangita ka mga manami kag madalun nga tinaga nga magtugro sabor sa akun gusto nga sulaton. Bisan gani sa mga ginapanulat ko sa kadya, nagabalik-balik lang kag tama ka simpli, tuman guid ka rayo ang akun estilo kumpara sa mga eksperyensado. Gina amin ko nga hasta kadya kinahanglang nga magbasa ako perme kag mapamati sa mga mal-am kun mag hambal ka kinaray-a, agud masugalaw ko ang mga siit-siiton nga mga tinaga. Handum ko man gani nga magbakal ka mga materyales, patas kang deksyunaryo sa kinaray-a, kun may rudyan lang.     Mabug-at para kanakun ang magsulat sa kinaray-a hay indi pa ako hanas. kadya ko lang ginatirawan, daw patas ako ka isa ka manugpangaso sa talunan, nagatuon-tuon subay ka mga dalanun kag gina lantaw kun ano ka riit kag kalapad ang akun ginatakras nga handum.    Kang sarang tuig napilitan ako nga mag intra sa dungug Kinaray-a, sa pagsulat ka sang ka sugidanun. Nasulat ko "Ang Paraabuton" nga hilaw kamayad ang pag hurma kang kinaray-a, daw halos gina misklahan ko ka llongo pero naga lang man.    Sarang bulan nag intra ako sa isa ka "Kumperhensya Kang mga Manunulat sa Akeanon, Kinaray-a kag Hiligaynon", 9 Mayo 2008, GCEB, U.P. Iloilo City Campus, nga gin-organisay kang University of the Philippines-Mabugnaun nga Programa sa Pagsulat sa Bisayas “Visayas Creative Writing Program”. Gin-esturyahan ang mga problima kang mga manugsulat sa rehiyun 6.   Rudto nasugalaw ko ang mga sari-sari nga mga rason andot ako dapat magsulat man sa Kinaray-a.  Sa panulaton ni John Iremil E. Teodoro na ginbasa nga ang tigulo "Kinaray-a Halin sa Tarangban Paagto sa Babilonya Pabalik sa Maybato", .Ako Nakamukra nga isa sa mga nangin biktima ka kolonyal nga sistema.Rudto ko man na samsaman ang katam-is kang kinaray-a nga nagalatay lang sa akun bibig, hasta malason ang akun lawas, nga ang kinaray-a, dapat akun run guid gamiton. Matahum kag madalum ang kinaray-a. Harus mabuta ka dayaw ang kinaray-a sa mga nag-intra sa kumprehensya; mahulas guid kano basahon ang kinaray-a, kumparar sa pagbasa mo ka hiligaynon o kun iban pa nga mga lingwahe sa Pilipinas. Kanakun lang may kaantanan guid bahul ang pagka-intindi o pagkabasa mo sa may tagsulat mismo. Kun sagad guid man tana ang nagsulat, kundi mahulas, manami, kag klaro ang pagplastar kag ang hurma ka kinaray-a.    Gabii ginbukad ko ang Tony, hay nadumduman ko nga harus kinaray-a ang mga sinulat sa diyang gamay nga libro, nga wala ko man ginasapak halin ka akun diya nabaton. Isa gali ka literary kag art journal nga gin pabal-ag kang St. anthony's College. Si sir Alex Delos Santos ang editor nga diyang journal.   Nasugalaw ko ang mga sugidanun kag mga binalaybay nga kinaray-a. Nawili guid ako ka basa, bisan naga turok ako ka Lobo, ginapasulabi ko basa hay nagtulod kang kahidlaw ang "Alot" ni Alex Delos Santos. Ginpahidlaw man ako sa ana mga ginapamitlang nga itsura kang San Jose. Nadumduman ko man ang mga tindahan nga ana ginatugruan kabuhi liwat sa dyang sugidanun.     Ang sugidanun man ni Ma. Aurora Salvacion J. Autajay, abu, dalming katama ang kinaray-a, mahambal ko nga tama ka klasikal kag buta ka mga tinaga nga daw arcaic pa ang ana obra kumparar ko sa panulatan ni Alex.    Ang mga binalaybay man ni Cor Marie Villojan, sa anang "Bolpen", gintugruan niya importansya kag koneksyon ang nagsulat kag ang bolpen. Kaangay sa anang binalaybay, kun mayrudya guid man nga una makamaan kanga akun ginahandum nga magsulat sa kinaray-a, ang diyang papel kag bolpen ang una makamaan kunsanda mga tawo lang.    Ginsikop kag ginligos ang akun pinsar ka mga kinaray-a gabii, gani na inspirar man ako nga magsulat. Magsulat bangud ang kinaray-a may gahum o pwersa nga magpabuhi kang akun mga inagyan sa kabuhi; mga panghakroy man o kun mga kasadya maga ligum man imaw sa mga nasulat. Nahambal ko nga rako pa ako languyon kag dakpun nga mga eksperyensya sa diyang kalibutan. Gina promisa ko sa akun kaugaling nga indi lang ingles ang akun gamiton kun di ang atun nga kinaray-a.    Ang kinaray-a sa akun pagsulat ang sara man seguro nga magpabugtaw kag magapanghagad sa iban nga magsulat. Registered Report

artebadong

Only registered users can write comments.
Please login or register.

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6
AkoComment © Copyright 2004 by Arthur Konze - www.mamboportal.com
All right reserved