Tuesday, December 2, 2008
Text Size
   
Ang Pagsulat sa Kinaray-a Print E-mail
Posted by Alberto, Jr. Toledo Paala   

 

Ginsulat ni J.I.E. Teodoro nga aton makita sa "Ang Pagsulat sa Kinaray-a Pagsulat sa Sentro nga Naitsapwera" The Social Sciences and Humanities Journal of University of San Agustin. May 2006, pah. 26-29.

May sangka literary chismis ako nga nabatian.  Kang nagapili kuno ang mga hurado kang National Artist para sa Literatura katong napilian si Virgilio Almario, isara sa mga ginpilian amo si Magdalena G. Jalandoni, sangka henyo sa patag kang panulatan sa Hiligaynon.  Bahul daad kuno ang tsansa ni Jalandoni nga mapilian ugaring may sangka hurado nga taga-U.P. Diliman nga namalaybay sa Ingles ang namangkot kon sin-o gid kuno bala kananda nga mga hurado ang nakabasa kang mga sinulatan ni Jalandoni sa orihinal nga Hiligaynon.  Syempre sa grupo kang mga hurado nga to, sara lang ang makabasa kang Hiligaynon.  Kundi wara napilian si Jalandoni.  Kairinit nga karadlawan dya hay daw sala bala ni Jalndoni nga illiterate sa Hiligaynon ang mga hurado.  Kon amo dya nga estorya, wara gid gali it tsansa ang mga manuulat sa mga rehiyunal nga pulong nga mag-National Artist.  Maanomalya tungud naitsapwera ang mga manunulat sa mga rehiyunal nga pulong.  Mintras tanto nga ang nagapili kang mga National Artist pareho katong talahuron nga propesor sa U.P., warat kredibilidad ang padya nga dya.  Daw anda-anda lang dya kang mga taga-Manila.  Ang solusyon, indi pagpapungkuon nga hurado ang mga tawo nga sa Ingles kag Tagalog lamang ang pulong nga sarang na mabasa.  Dapat magluwas sa Ingles kag tagalog, kamaan man magbasa ang sangka hurado kang mga sinulatan sa sara pa ka pulong sa Pilipinas pareho kang Kinaray-a, Hiligaynon, Sebuwano, Iluko, Kapampangan kag iba pa.  Sayudon, dapat kada rehiyun may representante sa pagpli kang National Artist.  Syempre, sangka taga-Manila lang ang dapat magpungko nga hurado sa pagrepresinta kang National Capital Region.  Dapat maintyendihan kang mga taga-Manila nga bukut sanda ang sentro kang panulatan sa pungsod nga dya.  Wanhaw, sin-o sa mga National Artist kadya ang mas raku pa sinulatan kaysa kanday Magdalena Jalandoni kag Ramon Muzones?  Ang ginatahod ko nga si F.Sionil Jose, pulo lamang ang mga nobela.  Si Jalandoni, may 32 kag si Muzones may 61. 
 Mintras tanto nga laban Ingles kag Tagalog ang mga sinulatan sa listhan kang Literaturng Pilipinhon, indi mapasad ang matuod-tuod nga Literaturang Pilipinhon kag indi man mapasad ang Pilipino nga pungsod.  Ang nagakaratabo sa panulatan sa Pilipinas sangka pamatuod lamang nga wara pa natahi ka husto kang atun nanarisari nga kultura ang mga isla kag atun arkipelago. Mintras tanto nga abi kang mga manunulat nga taga-Manila sanda lang ang sagad magsulat, indi mag-ugwad ang Pilipinas. 
 Nalipay ako nga duro run man nga mga lihuk, kag laban mga lihuk kang mga taga-Manila nga nasanagan ang paminsarun, agud tugruan it limug ang mga manunulat sa sagwa kang Manila.  Parehas abi kang PEN Conference nga dya nga rugya sa Iloilo ginhiwat.  Rogyan man ang textbuk nga Filipino Writing ni Bienvenido Lumbera nga nahuray sa mga rehiyun amo ria nga may representasyon ang mga sinulatan sa mga nanarisari nga mga pulong rehiyunal.  Ang Carlos Palanca Memorial Awards for Literature, bisan sa limitado lang nga pulong kag kategorya, ginbuksan run nanda ang paindis-indis sa mga pulong nga Iluko, Hiligaynon, kag Sebuwano.  Ang kanugon, ang Cultural Center of the Philippines Literature Grants kauna nga bukas sa mga rehiyunal nga panulatan.  Sa mga lihuk nga dya, bisan nga daw ka limitado lamang, may mabanaag nga kasanag nga maporma kag mapasad ang matuod-tuod nga Literaturang Pilipinhon.  Sa kadya, nagakinahalanglan pa maghimakas ang mga manunulat sa rehiyon partikular ang mga manunulat rugya sa Western Visayas.
 Tam-an ka isut ang mga publikasyon nga nagapublikar kang mga sinulatan sa Kinaray-a.  Kon maabay man ang amun mga sinulatan sa mga dyornal kag mga antolohiya sa Manila, kinahanglan imawan namun kang bersiyon sa Ingles ukon Tagalog.  Nagadoble ang amun obra. Ugaring wara kami it mahimu hay kinahanglan man namun ipabati ang amun limug.  Mapamangkot ninyo siguro kon andut nga kami mga kabataan sa Rehiyun 6 padayon sa pagsulat sa amun pulong nga namat-an? Dya bisan pa naman-an namun nga wara kami ti tsansa nga mag-National Artist, kag isut lang pwede namun padar-an kag amun mga sinulatan.  Sa kadya indi ako magkasabat para sa tanan ng mga kaedad ko nga mga manunulat sa Kinaray-a.  Ang puwede ko lang masabat ang akun kaugalingun nga mga rason kag motibo sa pagsulat sa Kinaray-a. 
 Nagasulat ako sa Kinaray-a tungud amo dya ang pulong kang akun mga ginikanan.  Amo dya ang pulong nga akun namat-an.  Sa pulong nga dya mas mapabutyag ko it klaro kag manami ang mga baratyagun, kaaram, kahadluk, kag damgo kang mga tao sa akun palibot--mga mangingisda, mga mangunguma, mga marinero, mga uripon sa iban nga pungsod, kag mga twao nga balhas kag dugo ang ginapaturo makakaun lamang tatlo ka beses sangka adlaw.  Sa Kinaray-a ako nagahigugma.  Sa kinaray-a ako nagadamgo.  Kag labaw sa tanan, sa Kinaray-a ako nagadayaw kag nagapangayo kang bugay sa akun Ginuo.  Duro gid nga salamat.

JOJO D JUST        


Add as favourites (24) | Quote this article on your site | Views: 1001

Comments (8)
1. 30-04-2008 12:05
 
bravo!!! jojo! bugal ikaw kg kinaray-a! padayun sa paghimurat! whatta speech! hehe.. :grin
Registered
 
zeanra7
2. 30-04-2008 13:52
 
hello jojo, salamat sa pagpost mo kang ginsulat ni john iremil. bugal gid man tana kang antique! kabay nga duro pa ang magsulat sa kinaray-a ...
Registered
 
Jigsz
3. 30-04-2008 16:38
 
ay kay john iremil gali ja sinulatan? soweee! wara ko nakita kamayad sa ibabaw. sensya gid, excited abi ako magbasa. anyway, salamat gyapon jo sa pag post kaja. :p
Registered
 
zeanra7
4. 01-05-2008 11:20
 
nami. nami gid. :)
Registered
 
linapuhan
5. 02-05-2008 13:45
 
Congratzz!!!
Congratzz Nong Jun-Jun, bugal kaw gd kng Antique..Keep it up!!! Thanks mn Jo sa pagpost.. :)
Registered
 
neonflux
6. 07-05-2008 11:54
 
ikaw ay bulahan
:) excellent... ikaw ay bulahan na may talino sa pagsulat kang literatura nga kinaray-a. i admire you for being a genius, me, antiqueña man pero nabudlayan maghambal pure kinaraya nga madalom. just continue writing... you are blessed by that talent. Goodluck
Registered
 
krynn
7. 01-09-2008 19:38
 
ay ay karay-a
ako man nasadyahan kadyang nadiskubrihan ko nga panaysayun kang amo dya nga tema. ako isara man kang tagatib-ong kang kiniray-a nga linguwahe nga sarang ipabugal natun sa kalibutan. Man-an isara man ako ka UP fellow writer sa Iligan nga finalist nga wara maka tambong tungod sa kinawara. Pro man-an ko mapagrus ang kiniray-a sa paghawan kang masiuk nga hegemoniya sa tulad nga literatura.daad kato nangin kaimaw ko si Glen Mas sa pagtib-ong kadyang aton kultura nga karay-a. Si John man ang akun mentor kag si Dr. Leoncio Deriada sa panulatan nga Kiniray-a. Viva nami nami gid dya para sa sayhatun kang atun maragtas nga karay-a.
Registered
 
maaram
8. 17-10-2008 13:29
 
ay ay karay-a
hi ... every body ... musta na kayo ...
Registered
 
rokista

Only registered users can write comments.
Please login or register.

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6
AkoComment © Copyright 2004 by Arthur Konze - www.mamboportal.com
All right reserved